Skip to main content
×
×
Home

History of geological mapping of the Holocene Rhine-Meuse delta, the Netherlands

  • H.J.A. Berendsent (a1)
Abstract
Abstract

A brief overview is given of the history of geological mapping of the Holocene Rhine-Meuse delta. The first accurate map of the delta, based on field observations, was made by Vink (1926). The geological map of the Netherlands, scale 1 : 50,000, made by the ‘Geologische Stichting’ (1927 – 1938) under the supervision of P. Tesch totally neglected Vink’s work, and was a step backwards with regard to the mapping of the Holocene delta. Between 1940 and 1965, the Wageningen group of soil scientists produced detailed regional soil maps, that had a strong ‘geogenetic’ component. In the 1960’s a revolutionary ‘profile type legend’ was introduced by the Netherlands’ Geological Survey. This allowed to map not only the outcropping sediments, but the whole Holocene succession, which gave more insight into the geological history. Over the past 30 years, the Rhine-Meuse delta has been studied extensively by students of physical geography at Utrecht University. More than 250,000 borehole descriptions, 1500 14C dates and over 36,000 archeological artifacts with associated ages (collected by the National Service for Archaeological Heritage) have accumulated, resulting in the largest database of a delta in the world. The production of detailed maps has been crucial to the solution of many scientific problems. The use of GIS has greatly enhanced geological and geomorphological mapping, and subsequently, understanding of the evolution of the Holocene Rhine-Meuse delta. A new detailed digital elevation map of the Netherlands, based on very accurate laser-altimetry data, will enable us to map larger areas in greater detail, with greater accuracy, and in a much shorter period of time.

Copyright
References
Hide All
Bakker J.P., 1954. Relative Sealevel Changes in Northwest Friesland (the Netherlands) since Prehistoric Times. Geologie en Mijnbouw, Nieuwe Serie 16: 232246.
Berendsen H.J.A., 1982. De genese van het landschap in het zuiden van de provincie Utrecht – Een fysisch-geografische studie. Dissertatie Utrecht, en Utrechtse Geografische Studies 25: 256 p.
Berendsen H.J.A., 1984a. Quantitative Analysis of Radiocarbon Dates of the Perimarine Area in the Netherlands. Geologie en Mijnbouw 63: p. 343350.
Berendsen H.J.A., 1984b. Problems of Lithostratigraphic Classification of Holocene Deposits in the Perimarine Area of the Netherlands. Geologie en Mijnbouw 63: 351354.
Berendsen H.J.A., ed., 1986. Het landschap van de Bommelerwaard. Nederlandse Geografische Studies 10: 184 p.
Berendsen H.J.A., 2004a. De vorming van het land. Inleiding in de geologie en geomorfologie. Fysische geografie van Nederland. Assen: Van Gorcum Koninklijke. Vierde, geheel herziene druk, met CD-ROM.
Berendsen H.J.A., 2004b. Rivers and the sea: how science went wrong explaining the formation of the Netherlands’ coastal plain. In: Dietz T., Hoekstra P. & Thissen F. (eds): The Netherlands and the North Sea. Dutch geography 2000 – 2004. KNAG: Netherlands Geographical Studies 325: 5663.
Berendsen H.J.A., 2005. Landschap in delen. Overzicht van de geofactoren – Fysische geografie van Nederland. Assen: Van Gorcum Koninklijke. Derde, geheel herziene druk, met CD-ROM.
Berendsen H.J.A., 2006. De Laaglandgenese databank. CD-ROM, Department of Physical Geography, Faculty of Geosciences, Utrecht University.
Berendsen H.J.A. & Stouthamer E., 2000. Late Weichselian and Holocene palaeogeography of the Rhine-Meuse delta, the Netherlands. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 161-3/4: 311335.
Berendsen H.J.A., & Stouthamer E., 2001. Palaeogeographic development of the Rhine-Meuse delta, the Netherlands, Assen. Van Gorcum : 270 p.
Berendsen H.J.A., & Stouthamer E., 2002. Palaeogeographic evolution and avulsion history of the Holocene Rhine-Meuse delta, the Netherlands. Netherlands Journal of Geosciences / Geologie en Mijnbouw 81/1: 97112.
Berendsen H.J.A. & Volleberg K.P., 2007. New prospects in geological and geomorphological mapping of the Rhine-Meuse delta: application of detailed digital elevation measurements based on laseraltimetry. Geologie en Mijnbouw / Netherlands Journal of Geosciences 86/1: 1522.
Berendsen H.J.A., Faessen E.L.J.H., Hesselink A.W. & Kempen H., 2002. Zand in banen – Zanddieptekaarten van het Gelders Riverengebied met inbegrip van de uiterwaarden. Sand-depth maps of the eastern part of the Rhine-Meuse delta (with a summary in English). Including coloured maps. Arnhem: Provincie Gelderland, in samenwerking met Rijkswaterstaat, Waterbedrijf Gelderland en Universiteit Utrecht: 53 p.
Berendsen H.J.A., Cohen K.M., & Stouthamer E., 2007. The use of GIS in reconstructing the Holocene palaeogeography of the Rhine-Meuse delta, the Netherlands. International Journal of GIS 21 (5): 589602.
Berendsen H.J.A., Makaske B., Van de Plassche O., Van Ree M., Das S., Van Dongen M., Ploumen S. & Schoenmakers W., 2007, submitted. New groundwater-level rise data from the Rhine-Meuse delta; implications for the reconstruction of Holocene relative mean sea-level rise and differential land-level movements. Geologie en Mijnbouw / Netherlands Journal of Geosciences.
Bosch J.H.A. & Kok H., 1994. Toelichtingen bij de geologische kaart van Nederland, schaal 1 : 50.000. Blad Gorinchem (Gorkum) West (38W). Haarlem: Rijks Geologische Dienst.
Cohen K.M., 2003. Differential subsidence within a coastal prism. Late-Glacial – Holocene tectonics in the Rhine-Meuse delta, the Netherlands. KNAG / Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Universiteit Utrecht. Netherlands Geographical Studies 316: 208 p.
De Bakker H. & Schelling J., 1966. Systeem van Bodemclassificatie voor Nederland. Wageningen: Pudoc.
De Boer Th. A. & Pons L.J., 1960. Bodem en grasland in de Vijfheerenlanden. Verslagen van Landbouwkundige Onderzoekingen 66.6: 172.
De Mulder E.F.J. & Bosch J.H.A., 1982. Holocene stratigraphy, radiocarbon dating and paleogeography of central and northern North Holland (the Netherlands). Mededelingen Rijks Geologische Dienst 36/3: 111160.
De Mulder E.F.J., Geluk M.C., Ritsema L, Westerhoff W.E. & Wong Th. E., 2003. De ondergrond van Nederland. Geologie van Nederland, deel 7. Utrecht: Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen TNO.
Edelman C.H., 1943. De bodemkarteering van den Bommelerwaard. Mededelingen voor den Landbouwvoorlichtingsdienst: 49-52.
Edelman C.H., 1950. Inleiding tot de bodemkunde van Nederland. Amsterdam: Noordhollandsche Uitgevers Maatschappij.
Edelman C.H., Eringa L., Hoeksema K.J., Jantzen J.J. & Modderman P.J.R., 1950. Een bodemkartering van de Bommelerwaard boven den Meidijk. Serie: De bodemkartering van Nederland, deel 7. Verslagen van Landbouwkundige Onderzoekingen 56.18: 1137.
Egberts H., 1950. De bodemgesteldheid van de Betuwe. ‘s-Gravenhage. Serie: de bodemkartering van Nederland, deel 8. Verslagen van landbouwkundige onderzoekingen 56.19.
Ente P.J., Zagwijn W.H. & Mook W.G., 1975. The Calais deposits in the vicinity of Wieringen and the geogenesis of northern North Holland. Geologie en Mijnbouw 54: 114.
Fisk H.N., 1947. Fine-Grained Alluvial Deposits and Their Effects on Mississippi River Activity. In Two Volumes. U.S. Army Corps of Engineers. Waterways Experiment Station, Vicksburg, Mississippi.
Griede J.W., 1978. Het ontstaan van Frieslands Noordhoek. Dissertatie, Amsterdam: Vrije Universiteit, Rodopi.
Hageman B.P., 1960. De holocene ontwikkeling van de Rijn-Maasmond. Geologie en Mijnbouw 39: 661670.
Hageman B.P., 1961. Enkele facetten van de Alblasserwaard-kartering. Jaarverslag Geologische Stichting: 3941.
Hageman B.|P., 1963. De profieltype-legenda van de geologische kaart voor het zeekleien rivierkleigebied. Tijdschrift van het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap, Tweede Reeks 80: 217229.
Hageman B.P., 1969. Development of the western part of the Netherlands during the Holocene. Geologie en Mijnbouw 48: 373388.
Harbers P. & Mulder J.R., 1981. Een poging tot reconstructie van het Rijnstelsel in het oostelijk rivierengebied tijdens het Holoceen, in het bijzonder in de Romeinse tijd. Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap, Geografisch Tijdschrift, Nieuwe Reeks 15: 404421.
Louwe Kooijmans L.P., 1974. The Rhine/Meuse Delta. Four Studies on its Prehistorie Occupation and Holocene Geology. Ph. D. Thesis, Leiden. Analecta Praehistorica Leidensia 7: 1421.
Mackey S.D., Bridge J.S., 1995. Three-dimensional model of alluvial stratigraphy: theory and application. Journal of Sedimentary Research B65 1: 731.
Makaske A., 1998. Anastomosing rivers – forms, processes and sediments. Ph. D. Thesis, Utrecht University: 287 p.
Miall A.D., 1985. Architectural-Element Analysis: A New Method of Facies Analysis Applied to Fluvial Deposits. Earth-Science Reviews 22: p. 261308.
Oele E., Apon W., Fischer M.M., Hoogendoorn R., Mesdag C.S., De Mulder E.F.J., Overzee B., Sesören A. & Westerhoff W.E., 1983. Surveying the Netherlands, Sampling Techniques, Maps and their application. Geologie en Mijnbouw 62: 355372.
Pons L.J., 1957. De geologie, de bodemvorming en de waterstaatkundige ontwikkeling van het Land van Maas en Waal en een gedeelte van het Rijk van Nijmegen. ‘s-Gravenhage: Verslagen van Landbouwkundige Onderzoekingen 63.11, Dissertatie Wageningen: Bodemkundige studies 3.
Pons L.J., 1966. De Bodemkartering van het Land van Maas en Waal en een gedeelte van het Rijk van Nijmegen. Verslagen van Landbouwkundige Onderzoekingen 646 Wageningen: Pudoc. De Bodemkartering van Nederland, deel 22, Wageningen: Stiboka.
Rijkswaterstaat-AGI, 2005. Actueel Hoogtebestand van Nederland. Revised version. Rijkswaterstaat, Adviesdienst Geo-informatie en ICT, Delft.
Roeleveld W., 1974. The Groningen Coastal Area. A Study in Holocene Geology and Low-land Physical Geography. Thesis, Amsterdam: Vrije Universiteit; ook verschenen in: Berichten van de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek, Supplement 24, (1974). ‘s – Gravenhage.
Salvador A., 1994. International stratigraphie guide. A guide to stratigraphie classification, terminology and procedure. Wiley, New York, second edition.
Sonneveld F., 1958. Bodemkartering en daarop afgestemde landbouwkundige onderzoekingen in het Land van Heusden en Altena. Dissertatie, Wageningen.
Staring W.C.H., 1858-1867. Geologische kaart van Nederland 1 : 200.000 in 19 bladen, uitgevoerd door het Topographisch Bureau van Oorlog, uitgegeven op last van Z.M. den Koning. A.C. Kruseman, Haarlem.
Stiboka , 1965. De Bodem van Nederland. Toelichting bij de Bodemkaart van Nederland. Wageningen: Stichting voor Bodemkartering.
Stiboka , 1973. Bodemkaart van Nederland, schaal 1 : 50.000, blad 39 Oost en West. Wageningen: Stichting voor Bodemkartering.
Stouthamer E., 2001. Holocene avulsions in the Rhine-Meuse delta. KNAG / Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Universiteit Utrecht. Netherlands Geographical Studies 283: 211 p.
Stouthamer E., & Berendsen H.J.A., 2000. Factors controlling the Holocene avulsion history of the Rhine-Meuse delta (the Netherlands). Journal of Sedimentary Research 70 (5): 10511064.
Stouthamer E. & Berendsen H.J.A., 2006. Avulsion, the relative roles of autogenic and allogenic processes. Sedimentary Geology. In press.
Tesch P., 1942. Toelichtingen bij de Geologische Kaart van Nederland. Mededeeling nr. 1: De geologische kaart van Nederland en hare beteekenis voor verschillende doeleinden. ‘s-Gravenhage, Algemeene Landsdrukkerij. Mededeelingen van de Geologische Stichting, serie D, nr. 1: 38 p.
Törnqvist T.E., 1993. Fluvial sedimentary geology and chronology of the Holocene Rhine-Meuse delta, the Netherlands. Netherlands Geographical Studies 166, 169 p. KNAG/Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Universiteit Utrecht.
Van de Meene E.A., Van Meerkerk M. & Van der Staay J., 1988. Toelichtingen bij de geologische kaart van Nederland 1 : 50.000. Blad Utrecht Oost (310). Haarlem: Rijks Geologische Dienst.
Van de Plassche O., 1980. Holocene Water-Level Changes in the Rhine-Meuse Delta as a Function of Changes in Relative Sea-Level, Local Tidal Range, and River Gradient. Geologie en Mijnbouw 59: 343351.
Van der Voorde P.K.3., 1963. Gronden met een textuur B-horizont in het Utrechtse rivierkleigebied. Boor en Spade 13: 82111.
Van der Woude J.D., 1979. Chronology of the perimarien fluviatile depositional phases at Molenaarsgraaf. Geologie en Mijnbouw 58: 381382.
Van der Woude J.D., 1981. Holocene paleoenvironmental evolution of a perimarine ñuviatile area. PhD Thesis, Free University, Amsterdam: 118 pp.
Van der Woude J.D., 1984. The fluviolagoonal palaeoenvironment in the Rhine/Meuse deltaic plain. Sedimentology 31: 395400.
Van Diepen D., 1954. De bodemgesteldheid van de Maaskant. Verslagen van landbouwkundige onderzoekingen 58-9, Wageningen: Stiboka.
Van Montfrans H.M., 1975. Toelichting bij de ondiepe breukenkaart met diepteligging van de Formatie van Maassluis, 1 : 600.000. In: Zagwijn W.H., & Van Staalduinen C.J. (eds): Toelichting bij geologische overzichtskaarten van Nederland. Rijks Geologische Dienst, Haarlem: 103109.
Verbraeck A., 1970. Toelichtingen bij de geologische kaart van Nederland, schaal 1 : 50.000, blad Gorinchem Oost (380). Haarlem: Rijks Geologische Dienst.
Verbraeck A., 1984. Toelichtingen bij de geologische kaart van Nederland, blad Tiel West (39 W) en Tiel Oost (39 0). Haarlem: Rijks Geologische Dienst: 335 p.
Vink T., 1926. De Lekstreek, een aardrijkskundige verkenning van een bewoond deltagebied. Dissertatie, Amsterdam.
Vink T., 1956. De Rivierstreek. Baarn: Bosch en Keuning.
Weerts H.J.T., 1996. Complex confining aquifers. Architecture and hydraulic properties of Holocene and Late Weichselian deposits in the fluvial Rhine-Meuse delta, the Netherlands. Ph. D. Thesis, Utrecht University, 189 p.
Weerts H.J.T., Westerhoff W.E., Cleveringa P., Bierkens M.F.P., Veldkamp J.G. & Rijsdijk K.F., 2005. Quaternary geological mapping of the lowlands of the Netherlands, a 21st century perspective. Quaternary International 133/134: 159178.
Zagwijn W.H. & Van Staalduinen C.J., (ed.), 1975. Geologische overzichtskaarten van Nederland. Haarlem: Rijks Geologische Dienst.
Zagwijn W.H., 1986. Nederland in het Holoceen. ‘s-Gravenhage: Staatsdrukkerij: 46 p.
Zonneveld I.S., 1960. De Brabantse Biesbosch. Een studie van bodem en vegetatie van een zoetwatergetijdendelta. Dissertatie, Wageningen; en Bodemkundige Studies 4, Wageningen.
Recommend this journal

Email your librarian or administrator to recommend adding this journal to your organisation's collection.

Netherlands Journal of Geosciences
  • ISSN: 0016-7746
  • EISSN: 1573-9708
  • URL: /core/journals/netherlands-journal-of-geosciences
Please enter your name
Please enter a valid email address
Who would you like to send this to? *
×

Keywords:

Metrics

Full text views

Total number of HTML views: 0
Total number of PDF views: 9 *
Loading metrics...

Abstract views

Total abstract views: 44 *
Loading metrics...

* Views captured on Cambridge Core between 19th June 2017 - 17th January 2018. This data will be updated every 24 hours.